Łodyga

Z Wikipedii

Łodygi bluszczu pospolitego wspinające się po zdrewniałej łodydze (pniu) buka zwyczajnego

Łodyga – nadziemna, osiowa część rośliny naczyniowej, która wraz z umiejscowionymi na niej liśćmi, pąkami, kwiatami i owocami stanowi pęd. Powstaje w wyniku podziałów i różnicowania komórek stożka wzrostu.

[edytuj] Funkcje

• podtrzymuje liście, kwiaty, owoce, wznosząc je na wysokość umożliwiającą skuteczniejsze korzystanie ze światła, zapylanie, rozsiewanie,
• przewodzi wodę i sole mineralne z korzenia, a asymilaty z liści do pozostałych organów,
• magazynuje substancje odżywcze, wodę i sole mineralne,
• bierze udział w procesie fotosyntezy.

Warunki bytowania determinują w znacznej mierze funkcje łodygi, w tym głównie stosunek funkcji mechanicznej do transportowej, np. układ mechaniczny łodyg roślin wodnych jest przystosowany do falowania i prądów, brak lub znacznie ograniczony jest natomiast transportu wody; w przypadku łodyg podziemnych (kłącza, rozłogi) zarówno funkcja mechaniczna jak i transportowa jest znacznie ograniczona. Łodygi nadziemne (zarówno pnące jak i wolno stojące) muszą być przystosowane zarówno do sprawnego transportu wody i substancji organicznych, jak i do znoszenia naprężeń, wygięć i skręceń mechanicznych^[1].

[edytuj] Anatomia

Przekrój przez łodygę: 1 - rdzeń, 2 - protoksylem, 3 - drewno (ksylem), 4 - łyko, 5 - sklerenchyma, 6 - kora pierwotna, 7 - epiderma

Zewnętrzną warstwę łodygi stanowi pokryta kutykulą skórka (epiderma), w której znajdują się aparaty szparkowe. Pod skórką znajduje się kora pierwotna (właściwa), podobnie zbudowana do tej w korzeniu, ale zawierająca chloroplasty. Centralną część łodygi zajmuje walec osiowy z wiązkami przewodzącymi. Jego budowa jest zróżnicowana u różnych grup systematycznych roślin. Przyrost wtórny łodygi następuje wskutek działania merystemów bocznych, tj. miazgi i fellogenu. Miazga wytwarza na zewnątrz łyko wtórne, a do wnętrza – drewno wtórne.

[edytuj] Modyfikacje

Pełniąca funkcję asymilacyjną, oskrzydlona łodyga groszku pachnącego

Rozłogi jastrzębca kosmaczka

• Łodyga spichrzowa – gromadzi materiał zapasowy umożliwiając przetrwanie rośliny w trudnych warunkach, a po ich poprawie umożliwia ponowny rozwój rośliny. W budowie wewnętrznej charakterystyczna jest obecność miękiszu spichrzowego. Przykładem roślin wykształcających łodygi spichrzowe są kaktusowate.
• Cebula – są silnie skróconymi pędami podziemnymi, składającymi się z krótkiej łodyżki, zwanej piętką, i gęsto na niej osadzonych liści zmodyfikowanych do postaci łuski magazynującej zapasy. Z piętki wyrastają korzenie przybyszowe, a na jej wierzchołku znajduje się pączek szczytowy, który w następnym roku rozwija się w pęd kwiatonośny. Cebule występują głównie u roślin jednoliściennych (np. cebula zwyczajna, czosnek pospolity).
• Gałęziak – zastępuje liście w pełnieniu funkcji asymilacyjnej. Jest to spłaszczona łodyga z miękiszem asymilacyjnym, z licznymi chloroplastami. Gałęziaki występują np. u opuncji i szparagów.
• Rozłogi – wydłużone pędy roślin płożące się tuż nad powierzchnią ziemi. Zakorzeniając się w węzłach i wyrastając, tworzą nowe rośliny. Po obumarciu rośliny macierzystej lub oderwaniu się od niej, stają się samodzielnymi roślinami. Przykładem roślin wytwarzających rozłogi są poziomki.
• Ciernie – wyrostki o szydłowatym kształcie, ostro zakończone, chroniące rośliny przed zjedzeniem przez zwierzęta roślinożerne, będące przekształconymi liśćmi lub pędami (np. u tarniny i robinii). Ciernie są charakterystyczne dla kserofitów (roślin zasiedlających typowo suche biotopy, jak pustynie, busz i stepy), ale są spotykane i w naszej strefie klimatycznej. Ciernie są wzmocnione tkanką mechaniczną, co utrudnia ich złamanie i mają własną wiązkę przewodzącą,
• Wąsy - podobnie jak ciernie mogą być pochodzenia pędowego lub liściowego. Są to organy czepne, nierozgałęzione lub rozgałęzione, cienkie, wrażliwe na dotyk i pod wpływem bodźca mechanicznego owijające się dookoła podpory. Wąsy pędowe są przekształconymi łodygami, na których mogą występować szczątkowe liście oraz kwiaty. U męczennicy wąsy są przekształconymi pędami bocznymi wyrastającymi z pachwiny liści, u winorośli zaś wąsy stanowią zakończenia osi rozgałęzionego pędu.
• Źdźbło – zielna łodyga roślin z rodziny wiechlinowatych (traw). Cechuje się dużą wytrzymałością mechaniczną, pomimo delikatnej i lekkiej budowy. Składa się z pustych międzywęźli oraz pełnych węzłów (kolanek).

[edytuj] Podziały

Łodygi ze względu na trwałość dzieli się na:

• zielne – nietrwałe, obumierające pod koniec sezonu wegetacyjnego, występują u roślin jednorocznych (słonecznik, bób, dynia, rumianek), u dwuletnich (marchew, brukiew, pietruszka) i bylin, tracących na zimę część nadziemną, zimujących zaś w postaci organów przetrwalnikowych: np. cebul, kłączy lub bulw.
• zdrewniałe – trwałe, występujące u drzew i krzewów.

Ze względu na przekrój:

• obła: róża, dąb,
• trójkanciasta: konwalia majowa,
• czterokanciasta: jasnota biała.

Ze względu na sposób wzrastania:

• wzniesione: tulipan,
• płożące: dynia,
• pnące: bluszcz,
• wijące: groch,
• czepne: winobluszcz.

[edytuj] Zobacz też

• gałąź,
• pień,
• źdźbło.

Przypisy