Człowiek
Z Wikipedii
| Człowiek | |
Ilustracja mężczyzny i kobiety Homo sapiens sapiens z zasobów misji Pioneer 10 oraz Pioneer 11 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Podkrólestwo | tkankowce |
| Nadtyp | wtórouste |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Nadgromada | czworonogie |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki właściwe |
| Szczep | łożyskowce |
| Nadrząd | euarchonta |
| Rząd | naczelne |
| Podrząd | Haplorrhini |
| Infrarząd | antropoidy |
| Nadrodzina | małpy wąskonose |
| Rodzina | człowiekowate |
| Podrodzina | Homininae |
| Rodzaj | człowiek |
| Nazwa systematyczna | |
| Homo | |
| Linnaeus, 1758 | |
Człowiek (łac. Homo; włoski Uomo) – rodzaj w podrodzinie Homininae klasyfikowany szerzej do rodziny człowiekowatych (Hominidae), rzędu naczelnych.
Współcześnie występuje tylko jeden gatunek z tego rodzaju: człowiek rozumny (Homo sapiens).
Jeśli uzna się neandertalczyka (Homo sapiens neanderthalensis syn. H. neanderthalensis) za podgatunek człowieka rozumnego to obecnie występującą populację ludzi zalicza się do podgatunku człowiek współczesny (Homo sapiens sapiens). W 2004 roku na indonezyjskiej wyspie Flores odnaleziono kości nieznanego dotąd gatunku człowieka kopalnego, którego nazwano Homo floresiensis.
Spis treści |
[edytuj] Cechy
Jedną z cech wyróżniających niektórych ludzi z tego rodzaju od innych ziemskich istot jest wrodzona zdolność do opanowania umiejętności przekazywania informacji za pomocą artykułowanych dźwięków i pisma, emocji i potrzeb wyższych również za pomocą muzyki instrumentalnej, śpiewu, tańca. Człowiek jest jedynym rodzajem na Ziemi, który dzięki przekazowi informacji pozagenetycznej wytworzył kulturę, a poprzez nią sztuczne środowisko, w którym żyje. Jest gatunkiem, który w najbardziej zaawansowany sposób potrafi zmieniać środowisko życia dla własnych potrzeb (antropopresja). Według współczesnej antropologii głównym czynnikiem pozwalającym człowiekowi na tworzenie świata kultury była i jest o wiele bardziej niż u innych gatunków pofałdowana kora mózgowa.
U osobników rodzaju Homo występuje (jak u większości ssaków) dymorfizm płciowy, przejawiający się m.in. tym, iż samce mają statystycznie większą masę ciała oraz wzrost od samic. U ludzi występują relacje zarówno monogamiczne jak i poligamiczne (tak poligynicznej jak i poliandrycznej). Na kształt tych relacji wpływa lokalna kultura społeczna. Współcześnie przeważają relacje monogamiczne, mniej liczne są relacje poligyniczne, najmniej liczne – poliandryczne.
Do szczególnych[potrzebne źródło] cech anatomicznych (występują u innych stworzeń) ludzi należy postawa wyprostowana i ograniczone owłosienie ciała, a także czerwień wargowa.
[edytuj] Systematyka
Systematyka rodzaju Homo jest dotąd nie ustalona, wiadomo jedynie, że w przeszłości występowało kilka gatunków, jednak co do ich ilości i stopnia ich pokrewieństwa nadal trwają spory.
Oto przedstawiciele:
| Nazwa | Szacowany okres występowania | Obszar występowania | Uwagi |
|---|---|---|---|
| †Homo habilis | 2,5–1,5 (lub do 1) mln lat temu | jez. Turkana, Kenia, Etiopia | uznano go za twórcę narzędzi kamiennych |
| †Homo rudolfensis | 2,4-1,8 mln lat temu | jez. Turkana, Kenia | |
| †Homo georgicus | 1,8–1,6 mln lat temu | Gruzja | |
| †Homo ergaster | 1,9–1,7 (lub do 1,25) mln lat temu | Afryka wschodnia i południowa | |
| †Homo erectus | 2 (lub 1,25)–0,3 mln lat temu | Afryka, Azja, Europa | potrafił wzniecać ogień; żył w społecznościach |
| †Homo cepranensis | (?) | Włochy | znany z jednego znaleziska datowanego na 900-800 tys. lat |
| †Homo antecessor | 800–350 tys. lat temu | Hiszpania | |
| †Homo heidelbergensis | 600–250 tys. lat temu | Europa, Afryka, Chiny | |
| †Homo neanderthalensis | 230–30 tys. lat temu | Europa, zachodnia Azja | |
| †Homo rhodesiensis | 300–120 tys. lat temu | Zambia | |
| Homo sapiens sapiens | od 250 tys. – nadal | cały świat | |
| †Homo sapiens idaltu | 160 tys. lat temu | Etiopia | |
| †Homo floresiensis | 100-12 tys. lat temu | Indonezja |
|
Okres istnienia
Człowiek
← mln lat temu |
||||||||||||
| ← 4,6 mld | 542 | 488 | 444 | 416 | 359 | 299 | 251 | 200 | 145 | 65 | 23 | 2 |
[edytuj] Zobacz też
- anatomia człowieka
- antropocentryzm
- antropogeneza
- antropologia
- antropomorfizm
- prawa człowieka
- zasada antropiczna
- człowieczeństwo
[edytuj] Linki zewnętrzne
- aktualne drzewo genealogiczne Homo sapiens w artykule Hominid orator ("Wprost")
- artykuł o wczesnych migracjach hominidów – Ucieczka z Afryki ("Wprost")