Kaszuby

Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy krainy historycznej. Zobacz też: wieś Kaszuby w województwie lubelskim.

Herb Kaszub

Flaga Kaszub

Mapa Kaszub

Widok ze szczytu Wieżycy w kierunku Jeziora Ostrzyckiego

Kaszuby (kasz. Kaszëbë lub Kaszëbskô) - kraina historyczna w Polsce, będąca częścią Pomorza, którą zamieszkują Kaszubi (autochtoniczni Pomorzanie) - zachodniosłowiańska grupa etniczna, którą cechuje specyficzny język kaszubski i wyraźnie zaznaczone poczucie odrębności.

[edytuj] Położenie geograficzne współczesnych Kaszub

Główne miasta Kaszub, w których kultywuje się tradycje i język kaszubski to Wejherowo, Kartuzy, Puck, Chojnice, Kościerzyna. Gdańsk jest siedzibą najważniejszych organizacji kaszubskich.

W sprawie tego, które miasto jest stolicą Kaszub istnieją liczne kontrowersje. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, wydany w 1880 roku, uznawał miasto Wejherowo za stolicę „ziemi kaszubskiej”^[1]. Współcześnie jako stolicę Kaszub określa się Gdańsk^[2]. Natomiast Kartuzy uznawane są za centrum Szwajcarii Kaszubskiej^[3][4].

Według kryteriów etnicznych, które przyjął dr Jan Mordawski, pracownik Uniwersytetu Gdańskiego, w swym opracowaniu Geografia współczesnych Kaszub - Gdańsk 1999, wliczając w obręb Kaszub jednostki terytorialne, w których Kaszubi stanowią co najmniej 1/3 populacji, jak i aglomeracje zamieszkiwane przez dużą ich ilość, terytorium Kaszub obejmuje 43 gminy województwa pomorskiego w powiatach:

• Powiat pucki: 1. Miasto Hel, 2. Gmina miejska Jastarnia, 3. Miasto Puck, 4. Gmina Puck, 5. Gmina Władysławowo, 6. Gmina Kosakowo, 7. Gmina Krokowa.
• Powiat wejherowski: 1. Miasto Reda, 2. Miasto Rumia, 3. Miasto i gmina Wejherowo, 4. Część gminy Choczewo, 5. Gmina Gniewino, 6. Gmina Linia, 7. Gmina Luzino, 8. Gmina Łęczyce, 9. Gmina Szemud.
• Powiat lęborski: 1. Część gminy Cewice.
• Powiat bytowski: 1. Miasto i gmina Bytów, 2. Gmina Czarna Dąbrówka, 3. Gmina Lipnica, 4. Gmina Parchowo, 5. Gmina Studzienice, 6. Gmina Tuchomie.
• Powiat kartuski: 1. Miasto i gmina Kartuzy, 2. Miasto i gmina Żukowo, 3. Gmina Chmielno, 4. Gmina Przodkowo, 5. Gmina Sulęczyno, 6. Gmina Sierakowice, 7. Gmina Somonino, 8. Gmina Stężyca.
• Powiat kościerski: 1. Miasto i gmina Kościerzyna, 2. Gmina Dziemiany, 3. Część gminy Karsin, 4. Gmina Lipusz, 6. Część gminy Nowa Karczma.
• Powiat chojnicki: 1.Miasto i gmina Brusy, 2. Północna część gminy Chojnice - , 3. Gmina Konarzyny.
• Powiat człuchowski: 1. Część gminy Przechlewo.
• Miasta: Gdańsk (z wyjątkiem jego wschodniej części), Gdynia, Sopot - w których mieszka łącznie około 70 000 Kaszubów.

W takich granicach Kaszuby obejmują obecnie około 6 200 km².

[edytuj] Regiony Kaszub

Tradycyjnie Kaszuby dzieli się na 5 regionów kulturowo-językowych:

1. Norda - obszar północnokaszubskich dialektów (powiaty: pucki, wejherowski)

2. Westrzódk - obszar wschodniokaszubskich dialektów (powiat kartuski)

3. Pôłnié - obszar południowokaszubskich dialektów (część powiatów kościerskiego, chojnickiego i tucholskiego)

4. Zôpôd - obszary należące przed II wojną światową do Niemiec, z niewielkim procentowym udziałem ludności kaszubskiej (powiaty lęborski i częściowo bytowski)

5. Trzëgard - Trójmiasto.

[edytuj] Własne media

• Express kaszubski- gazeta lokalna wydawana w Kartuzach
• Òdroda- nieregularnik kaszubskojęzyczny, wydawany w latach 1999 - 2006
• Pomerania - miesięcznik społeczno-kulturalny wydawany od 1963 r. przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie
• Radio Kaszëbë - pierwsza w historii kaszubskojęzyczna rozgłośnia radiowa, działająca od grudnia 2004 r.
• Na bôtach ë w borach - kaszubskojęzyczny magazyn radiowy Radia Gdańsk
• Rodnô Zemia - Magazyn kaszubskojęzyczny nadawany na antenie TVP INFO.

[edytuj] Ciekawostki

• Na początku XX wieku, na stosunkowo małym obszarze, rozróżniano 20 głównych dialektów języka kaszubskiego, z ponad 70 poddialektami ^[5].

[edytuj] Zobacz też

Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Kaszuby

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Gryf Kaszubski

• Legendy kaszubskie
• Gochy
• Język pomorski
• Kaszubi
• Kociewie
• Krajna
• Słowińcy
• Zabory
• Borowiacy Tucholscy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Kaszubska Wikipedia
• Kaszuby zapraszają
• Kaszuby - historia i stan obecny regionu
• Mapy z prawdopodobnym zasięgiem języka kaszubskiego na przestrzeni wieków
• Ziemia Wejherowska
• Dziedzictwo Kulturowe Północnych Kaszub

Kaszubski Park Krajobrazowy, Widok z tamowej góry koło Chmielna, od lewej jeziora Kłodno, Białe, Rekowo

Przypisy

p • d • e

Historyczny podział Pomorza

Pomorze Zachodnie: Pomorze Przednie • Pomorze Środkowe • Pomorze Szczecińskie • Rugia
Pomorze Gdańskie: Kaszuby • Kociewie • Ziemia lęborsko-bytowska