Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce
Z Wikipedii
Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce - polskie ustawowe określenie oddzielnych, mniejszych niż dominująca, grup społecznych zamieszkujących Rzeczpospolitą Polską. Według ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[1] mniejszości te są wyodrębniane na podstawie łącznie sześciu kryteriów, w szczególności mniejszej niż pozostała ludność liczebności i zamieszkiwania obecnego terytorium RP przez przodków jej członków od co najmniej 100 lat. Definicja ta podaje też jedno kryterium odróżniające mniejszość etniczną od narodowej - pierwsza oznacza grupę, która nie utożsamia się z innym narodem (współcześnie) zorganizowanym we własnym państwie.
Mniejszości narodowe i etniczne stanowią w Polsce kilka procent ludności kraju. RP należy do tych państw europejskich, które mają ich najniższy odsetek[potrzebne źródło].
[edytuj] Liczebność mniejszości
W Narodowym Spisie Powszechnym z 2002 roku ponad 96% ankietowanych zadeklarowało narodowość polską, 1,23% (471,5 tys. osób) - przynależność do innej narodowości, natomiast 2,03% ludności (774,9 tys. osób) nie określiło swej narodowości[2]. Jednakże pojawiały się zarzuty zaniżania liczby osób deklarujących inną narodowość niż polska[3]. Spis w 2002 roku był przeprowadzony w sytuacji, gdy nie istniało jeszcze ustawowe uregulowanie definiujące mniejszość narodową lub etniczną.
Poniższa tabela podaje dla mniejszości liczących więcej niż 1000 osób dane spisu'2002[2], w tym na postawie danych szczegółowych[4] wyliczone na potrzeby Wikipedii wielkości dominującego - powyżej 10% - rozmieszczenia procentowego:
[edytuj] Polskie ustawodawstwo dotyczące mniejszości
- Konstytucja RP w art. 35 gwarantuje obywatelom polskim należącym do mniejszości narodowych i etnicznych wolność zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury, w tym prawo do tworzenia własnych instytucji edukacyjnych, kulturalnych i instytucji służących ochronie tożsamości religijnej oraz do uczestnictwa w rozstrzyganiu spraw dotyczących ich tożsamości kulturowej
- ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej zwalnia komitety wyborcze utworzone przez organizacje mniejszości narodowych z wymogu przekroczenia 5% progu wyborczego
- ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stanowi, że szkoły publiczne umożliwiają podtrzymanie tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej, a w szczególności naukę języka oraz własnej historii i kultury
- ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji ustala, że publiczne radio i telewizja powinny uwzględniać potrzeby mniejszości narodowych i etnicznych
- ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim zawiera deklarację, że zawarte w niej przepisy nie naruszają praw mniejszości oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji przewidujące m.in., że w miejscowościach, w których występują zwarte środowiska mniejszości narodowych lub etnicznych nazwom i tekstom w języku polskim mogą towarzyszyć wersje w przekładzie na język mniejszości[7]
- ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny przewiduje penalizację przestępstw popełnianych na tle etnicznym
- ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych zabrania przetwarzania danych ujawniających pochodzenie etniczne
- ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych, oraz o języku regionalnym:
-
- definiuje mniejszości narodowe i etniczne w Polsce;
- stwierdza, że każda osoba ma prawo do swobodnej decyzji o traktowaniu jej jako osoby należącej bądź też nienależącej do mniejszości, a wybór taki lub korzystanie ze związanych z tym wyborem praw nie pociąga za sobą jakichkolwiek niekorzystnych skutków;
- stanowi, że nikt nie może być obowiązany, za wyjątkiem prawem przewidzianym, do ujawnienia informacji o własnej przynależności do mniejszości lub ujawnienia swojego pochodzenia, języka mniejszości lub religii;
- zabrania stosowania środków mających na celu asymilację osób należących do mniejszości, jeżeli środki te są stosowane wbrew ich woli oraz zabrania stosowania środków mających na celu zmianę proporcji narodowościowych lub etnicznych na obszarach zamieszkałych przez mniejszości;
- stwierdza, że nikt nie może być obowiązany do udowodnienia własnej przynależności do danej mniejszości;
- dopuszcza używanie języka mniejszościowego, w wybranych gminach, jako języka pomocniczego, w kontaktach z organami gminy oraz w postępowaniu sądowym pierwszej instancji;
- określa, że obok ustalonych w języku polskim nazw geograficznych mogą być używane, jako nazwy dodatkowe, tradycyjne nazwy w języku mniejszości dla miejscowości, obiektów fizjograficznych oraz ulic.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Zgodnie z definicją w artykule 2 ustawy - tekst jednolity, dostępny w Internecie, dostęp 2008-12-26
- ↑ 2,0 2,1 GUS, Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 w zakresie deklarowanej narodowości oraz języka używanego w domu, dostępne w Internecie, dostęp 2008-12-26
- ↑ Organizacje takie jak Ruch Autonomii Śląska czy Związek Ukraińców w Polsce, poparty przez Jacka Kuronia (oraz wiele osób niezrzeszonych) zarzucili, iż w wielu przypadkach rachmistrze spisowi odmawiali wpisania narodowości innej niż polska do formularza lub wpisywali ołówkiem by móc później ją zmienić.
- ↑ GUS, Ludność według deklarowanej narodowości oraz województw w 2002 r., dostępna w Internecie, dostęp 2008-12-26
- ↑ Numer kolejny mniejszości w ww. źródłowej tabeli danych szczegółowych
- ↑ Władze Polski nie uznają mniejszości śląskiej[potrzebne źródło]
- ↑ Tekst rozporządzenia, dostępny w Internecie, dostęp 2008-12-26
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Łukasz Kaźmierczak, Trzy procent odmienności, dostępne w Internecie, dostęp 2007-10-09, 15:45
- prof. Marek Safjan, Pozycja mniejszości w Polsce w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, dostępne w Internecie, dostęp 2008-12-26
- Strona Mniejszości narodowe i etniczne w Polsce na witrynie MSWiA, dostępna w Internecie, dostęp 2008-12-26
Mniejszości narodowe: Białorusini • Czesi • Litwini • Niemcy • Ormianie • Rosjanie • Słowacy • Ukraińcy • Żydzi
Mniejszości etniczne: Łemkowie • Romowie • Karaimi • Tatarzy
Cudzoziemcy w Polsce: Wietnamczycy